CHỦ ĐỘNG NÂNG CAO Ý THỨC TRONG KIỂM SOÁT DỊCH BỆNH DO VIRUS HANTA

Theo thông tin của WHO, đầu tháng 5/2026 ghi nhận chùm ca viêm đường hô hấp cấp nặng trên một tàu du lịch có lịch trình từ Argentina qua Nam Đại Tây Dương. Tính đến ngày 04/5/2026, ghi nhận 07 trường hợp (02 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta và 05 trường hợp nghi ngờ), bao gồm 03 trường hợp tử vong, 01 bệnh nhân nguy kịch và 03 người có triệu chứng nhẹ;

Thực hiện công văn số 662/CPB-BTN ngày 05/5/2026 của Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế về việc thông tin về bệnh do virus Hanta có khả năng lây truyền từ động vật gặm nhấm (đặc biệt là chuột) sang người.

Thực hiện công văn số 224 /KSBT-GDSK ngày 05 tháng 05 năm 2026 của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Hưng Yên về việc thông tin dành cho báo chí về bệnh do virus Hanta

Để nâng cao ý thức phòng bệnh, chủ động thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Cung cấp các kiến thức cơ bản cho các đồng nghiệp trong công tác tầm soát và chẩn đoán bệnh liên quan, Bệnh viện Đa khoa Ân Thi xin giới thiệu các thông tin cơ bản nhằm khuyến cáo Nhân viên y tế, người dân trên địa bàn chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh, bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Tổng quan về Hanta Virus

1. Virus Hanta là gì?

Virus Hanta là nhóm vi rút gây bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây truyền từ động vật gặm nhấm (đặc biệt là chuột) sang người. Bệnh có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như:

- Hội chứng phổi do vi rút Hanta.

- Sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận.

- Diễn biến nhanh dẫn đến khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và tử vong.

Hiện đã ghi nhận hơn 40 chủng virus Hanta trong tự nhiên. Các chủng lưu hành tại châu Âu và châu Á chủ yếu gây sốt xuất huyết kèm hội chứng thận, với tỷ lệ tử vong dao động từ 1-15%. Trong khi đó, các chủng tại châu Mỹ, trong đó có biến thể Andes, thường gây hội chứng phổi do Hantavirus, với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30-50% .

(Tất cả các ca nhiễm trên Du thuyền MV Hondius được xác định là biến thể Andes - chủng virus Hanta hiếm hoi đã được khoa học xác nhận có khả năng lây truyền từ người sang người trong điều kiện tiếp xúc gần và kéo dài).

2. Đường lây truyền

Người có thể nhiễm bệnh thông qua các con đường sau:

- Tiếp xúc trực tiếp với nước tiểu, phân, nước bọt của các loài gặm nhấm (ví dụ như chuột) nhiễm bệnh.

- Hít phải bụi nhỏ trong không khí có chứa mầm bệnh từ chất thải của chuột khi quét dọn nhà cửa, kho bãi.

- Bị chuột cắn hoặc chạm tay vào mầm bệnh rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

- Lây truyền từ người sang người rất hiếm nhưng đã được ghi nhận.

3. Các triệu chứng nhận biết

Thời gian ủ bệnh thường từ 2 đến 4 tuần (có thể kéo dài đến 8 tuần). Người bệnh thường có các biểu hiện:

- Sốt, ớn lạnh, đau đầu, chóng mặt, đau cơ.

- Buồn nôn, nôn, đau bụng hoặc tiêu chảy.

- Giai đoạn nặng: Ho đột ngột, tức ngực, khó thở, mệt lả, tụt huyết áp.

4. Chẩn đoán

          Việc chẩn đoán sớm nhiễm virus Hanta có thể khó khăn vì các triệu chứng ban đầu rất giống với các bệnh sốt hoặc bệnh đường hô hấp khác, chẳng hạn như cúm, COVID-19, viêm phổi do virus, bệnh leptospirosis, sốt xuất huyết hoặc nhiễm trùng huyết.

Do đó, việc khai thác tiền sử bệnh cẩn thận là rất cần thiết, đặc biệt chú ý đến khả năng tiếp xúc với động vật gặm nhấm, các nguy cơ nghề nghiệp và môi trường, lịch sử du lịch và tiếp xúc với các trường hợp đã được xác nhận ở những khu vực có hantavirus.

Lưu ý: Hiện chưa có thuốc kháng virus hoặc vắc-xin đặc hiệu nào được cấp phép cho bệnh nhiễm virus Hanta.

Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ và tập trung vào theo dõi lâm sàng chặt chẽ và quản lý các biến chứng về hô hấp, tim mạch và thận. Tiếp cận sớm với chăm sóc tích cực, khi có chỉ định lâm sàng, sẽ cải thiện kết quả điều trị, đặc biệt đối với bệnh nhân mắc hội chứng tim phổi do virus Hanta .

Đối với trường hợp nghi ngờ hoặc xác nhận nhiễm virus Hanta, nên áp dụng các biện pháp phòng ngừa tiêu chuẩn kết hợp với các biện pháp phòng ngừa lây truyền trong quá trình chăm sóc. Đối với các thủ thuật tạo khí dung, cần sử dụng các biện pháp phòng ngừa lây truyền qua đường không khí. Việc nhận biết sớm các trường hợp nghi ngờ, cách ly kịp thời và tuân thủ nhất quán các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát nhiễm trùng được khuyến cáo.

5. Biện pháp phòng bệnh chủ động

Để phòng ngừa hiệu quả, người dân cần thực hiện tốt các hướng dẫn sau:

- Vệ sinh nhà cửa: Khi dọn dẹp nơi có dấu vết của chuột, cần mở cửa thông thoáng, đeo găng tay và khẩu trang. Nên phun ướt khu vực có chất thải chuột bằng dung dịch khử khuẩn trước khi lau dọn.

- Tuyệt đối không quét khô: Không dùng chổi quét khô hoặc máy hút bụi tại nơi có chuột trú ngụ để tránh hít phải bụi chứa vi rút.

- Hạn chế tiếp xúc: Không chạm tay trực tiếp vào chuột (sống hoặc chết) và các chất thải của chúng. Rửa tay bằng xà phòng ngay sau khi dọn vệ sinh hoặc tiếp xúc với khu vực nghi ngờ.

- Kiểm soát chuột: Bịt kín các khe hở để chuột không vào nhà; cất giữ thức ăn và nước uống trong đồ chứa kín; thu gom rác thải hàng ngày.

Trong môi trường Y tế, việc tuân thủ biện pháp phòng ngừa tiêu chuẩn như vệ sinh tay, sử dụng phương tiện bảo hộ cá nhân phù hợp và xử lý an toàn máu, dịch cơ thể được xem là đủ để hạn chế nguy cơ lây nhiễm.

Khuyến cáo từ Bệnh viện:

Mặc dù Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc bệnh từ virus Hanta trên người, nhưng trong điều kiện môi trường còn chưa kiểm soát được nguồn lây từ chuột, các cơ quan, người dân nên chủ động phòng bệnh bằng cách kiểm soát tốt các nguy cơ lây bệnh từ chuột.

Nếu phát hiện người có xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau cơ, khó thở... sau khi tiếp xúc với chuột hoặc nơi có chất thải của chuột, hãy báo ngay cho Bệnh viện Đa khoa Ân Thi hoặc cơ sở y tế gần nhất đề hướng dẫn các biện pháp đảm bảo trong di chuyển đến cơ sở y tế, trong quá trình  khám, hãy thông báo rõ cho bác sĩ về việc tiếp xúc với chuột để được chẩn đoán và điều trị kịp thời./.

 Tổng hợp: BS CKI. Nguyễn Thị Dung, phòng KH-NV-ĐD

BỆNH VIỆN ĐA KHOA ÂN THI – TẬN TÂM CHĂM SÓC SỨC KHỎE NHÂN DÂN